भूकम्प प्रभावितका घर-घरमै खानेपानी सुविधा र शौचालय निर्माण

रुकुम पश्चिमको सानीभेरी गाउँपालिका –१ का निर्मला बुढा पुनलाई अब एक घण्टा टाढाबाट गाग्रीमा पानी बोक्नुपर्ने बाध्यता रहेको छैन । अहिले उहाँको घरमै मिटरसहितको धारा जडान भएको छ । धाराको पानी करेसाबारी र बस्तुभाईलाई समेत उपभोग गर्नमा सहज भएपछि उहाँ खुशी हुनुहुन्छ । भूकम्पपीडित पुनको घर छेउमै व्यवस्थित शौचलय पनि बनेको छ । सरसफाई र स्वच्छता सम्बन्धीका व्यवहारिक ज्ञान हाँसिल गर्नुभएकी उहाँले आफ्नो दैनिकी फेरिएको बताउनुहुन्छ ।  

मुसिकोट नगरपालिका –१४ का भिमबहादुर बिष्ट पनि भूकम्पपीडित हुनुहुन्छ । भूकम्पपछि सुक्दै जान लागेका खानेपानीको मुहान जोगाएर घरघरमा खानेपानी सुविधा पुगेपछि घरभन्दा टाढाको मुल र खोलाबाट पानी बोक्नुपर्ने बाध्यता हटेको उहाँको भनाई छ । पूर्व वडा अध्यक्ष समेत रहनुभएका बिष्टले समुदाय र विद्यालयमा व्यवस्थित गरिएको खानेपानी र शौचालयबाट गाउँवासीको दैनिकी सहज हुँदै गएको उल्लेख गर्नुभयो । 

पुन र बिष्टको जस्तै सानीभेरी र मुसीकोटका ७३४ घरधुरीमा खानेपानीका धारा र ८५० घरधुरीमा शौचालय निर्माण भएका छन् । घरघरमा मिटरसहितको खानेपानी सुविधा र व्यवस्थित शौचालय बनपछि यहाँका भूकम्प प्रभावितहरु खुशी भएका छन् ।  

रुकुमेली समाज विकास केन्द्रले बेलायती विकास नियोगको सहयोग तथा युनिसेफको साझेदारीमा सञ्चालन गरेको भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा खानेपानी तथा सरसरफाई पुनर्लाभ कार्यक्रम मार्फत यहाँ खानेपानी र शौचालय निर्माण गरेको हो । यो कार्यक्रममा सानीभेरी गाउँपालिका र मुसिकोट नगरपालिकासँगको सहलगानी समेत रहेको छ । 

रुकुमेली समाज विकास केन्द्रका अध्यक्ष केशन कुमार क्षेत्रीयालले दुई पालिकाका समुदायस्तरमा १४ वटा खानेपानी आयोजना र ८५० वटा शौचालय निर्माण गरिएको जानकारी दिनुभयो । यसैगरी नौ वटा विद्यालयमा पनि खानेपानी र शौचालय निर्माण गरिएको छ । अध्यक्ष क्षेत्रीयालले भूकम्पको कारण खानेपानीको मुहान सुक्दै गएको र प्रभावित क्षेत्रमा झाडापखाला लगायतका सरुवा रोगको महामारी फैलिने जोखिम रहेकोले यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बताउनुभयो । 

केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक नरेन्द्र ओलीले कार्यक्रम मार्फत सानीभेरीमा १० वटा र मुसीकोटमा चार वटा खानेपानी आयोजना निर्माण गरिएको बताउनुभयो । यसबाट यहाँका ७३४ घरधुरीका तीन हजार ५५१ जनसङख्या लाभाविन्त भएका छन् । अहिले प्रभावितहरुको घरघरमा मिटरसहितको धारा जडान भएको छ । 

त्यसैगरी सानीभेरीका पाँच र मुसिकोटका चार विद्यालयमा खानेपानी र शौचालयको व्यवस्था गरिएको छ । यसबाट विभिन्न कक्षाका एक हजार ७९७ जना विद्यार्थी लाभान्वित भएका छन् । कार्यकारी निर्देशक ओलीले यहाँका २० वटा समुदायमा सञ्चालन गरेको स्वच्छता प्रवद्र्धनका गतिविधिहरु मार्फत दुई हजार ३२१ घरधुरीका १३ हजार ३५३ जनसङख्या लाभाविन्त भएको जानकारी दिनुभयो । कार्यक्रम मार्फत सीपमूलक तालिम सञ्चालन गरेर दक्ष जनशक्ति समेत उत्पादन गरिएको छ । 

भूकम्पपछि समुदाय र विद्यालयस्तरमा सरसरफाई र स्वच्छ खानेपानीका क्षेत्रमा प्रभावकारी काम गरेर स्थानीय सरकारलाई गुण लगाउने काम भएको सानीभेरी गाउँपालिका अध्यक्ष बिर्खबहादुर बिष्टले बताउनुभयो ।

उहाँले भूकम्पले क्षति गरेका खानेपानी योजना निर्माण गरेर प्रभावितका घरघरमा मिटरसहित धारा जडान भएको, क्षति भएका शौचालय बन्नुका साथै सरसफाईका क्षेत्रमा सचेतनाका विभिन्न कामहरु भएको उल्लेख गर्नुभयो । अब जनतालाई उत्पादन र रोजगारसँग जोड्ने कार्यक्रम आवश्यक रहेकोले गाउँपालिका पनि त्यसमा लगानी गर्न तयार रहेको अध्यक्ष बिष्टको भनाई छ । 

भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा सरकारी निकायसँगको सहकार्यमा छोटो अवधिमै नतिजामुखि काम भएको खानेपानी, सिचाईं तथा उर्जा विकास कार्यालयका प्रमुख तेजनारायण महतोको प्रतिक्रिया रहेको छ । रुकुमेली समाज विकास केन्द्रले वास क्लष्टरमा सरकारलाई सघाउँदै नमूना काम गरेको उहाँको भनाई रहेको छ ।