पाँच दिनसम्म लागेको डिग्रे मेला सकियो, मेलाको मुख्य आकर्षण  ‘लट्ठी नाच’ 

रुकुम पश्चिमको मुसिकोट नगरपालिका –५, थर्पुमा रहेको डिग्रे साइकुमारी भगवती मन्दिर परिसरमा लागेको डिग्रेमेला आज सकिएको छ । 
पाँच दिनसम्म लागेको यो मेला कर्णालीकै चर्चित  मेला हो । 

डिग्रे साइकुमारी भगवती मन्दिरको दैवी शक्तिलाई भुतप्रेतबाट जोगाउन यो मेलामा  ‘लट्ठी नाच’ नाचिन्छ । प्रसिद्ध धार्मिकस्थल परिसरमा लाग्ने पाँच दिने ऐतिहासिक तथा धार्मिक मेलाको अवसरमा नाचिने यो नाचलाई ‘सगाल नाच’ पनि भनिन्छ ।  

हरेक वर्ष हरिबोधनी एकादशीदेखि कार्तिक शुक्ल पूर्णिमासम्म परम्परागत रुपमा लाग्दै आएको यो मेलाको मुख्य आकर्षण यहि लट्ठी नाचलाई मानिन्छ । मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष लालबहादुर केसीका अनुसार द्धापर युगको अन्त्य तिरबाट सुरु भएको मानिने यो मेलालाई दैवी शक्तिसंग जोडेर हेर्ने गरिएको छ ।

यस मन्दिरमा पुजापाठ, दर्शन तथा बोका बलि दिएमा मनले चिताएको पुग्ने धार्मिक जनविश्वास छ । सोही विश्वासका कारण यो मेलालाई यस क्षेत्रकै प्रसिद्ध मेलाका रुपमा लिइन्छ । मेलाको अन्तिम दिनमा मन्दिरको पूर्वतिर पर्ने साँख गाउँका मानिसहरु हातमा लट्ठी लिएर मन्दिर परिसरमा लाग्ने भव्य मेलामा नाच्ने गर्दछन् । साँख गाउँका मान्छेहरुले यो नाच नाच्ने भएकाले यस नाचलाई सगाल नाच भनिएको अध्यक्ष केसीले जानकारी दिनुभयो ।    

मुसिकोट नगरपालिका ७ मा रहेको साँख गाउँबाटै बाजागाजा सहित हातमा लट्ठी बोकेर नाच्दै डिग्रे मेलास्थलसम्म पुग्ने गर्दछन् । मन्दिरमा पुगिसकेपछि डिग्रे शाइकुमारी भगवतीको दर्शन गर्दै उनीहरु मन्दिर भन्दा मुनिको चौरमा नाच्ने गर्दछन् । मन्दिर प्राङगनबाट सगालहरु पुनः मन्दिरमा पुगि दर्शन गर्दै नाच्ने गर्दछन् । हात हातमा लट्ठी समाएर एक अर्कामा लट्ठी हानाहान गरेर नाच्ने गरेपनि कसैलाई चोटपटक भने लाग्दैन् । 

यो मेला मेला सुरु भएको आधिकारिक जानकारी कतै रहेको पाइन्न । मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अनुसार मन्दिरमा वि.सं. १६४१ सालको घन्ट भेटिएको थियो । १६४१ सालको घन्टा भेटिएपनि मन्दिरमा पूजाअर्चना, दर्शन तथा मेला भर्ने काम भने त्यसअघिदेखि नै भएको मानिन्छ ।

साइकुमारी भगवती देवीकै चाहनाबमोजिम मेला सुरु भएको किंवदन्ती छ । मन्दिर नजिकै रहेका  पानीका धारामा मेलामा मान्छे बढेसँगै पानी पनि बढ्ने विश्वास छ । मेला अवधिमा विशेष महत्वसाथ देशका विभिन्न भू–भागबाट दर्शन तथा मेला भर्न दर्शनार्थीहरु आउँछन् ।

द्धापर युगको अन्त्य तिर उक्त ठाउँमा शाइकुमारी भगवती प्रकट भएर यस ठाउँलाई धार्मिक तथा शक्ति पिँठका रुपमा स्थापित गर्न लगाएपछि त्यस ठाउँका ब्राहमणहरुले शाइकुमारी भगवतीको मन्दिर स्थापना गरी पुजापाठ र मेलाको सुरुवात गरेको इतिहास रहेको मन्दिरका पुजारी रामप्रसाद शर्माले बताउनुभयो ।

प्राचिनकालमा दैवी शक्तिलाई भुतप्रेतबाट डर भएकाले मन्दिरको शक्तिलाई बचाउन लट्ठी नाचको सुरुवात भएको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो । यो वर्ष कार्तिक १५ बाट सुरु भएको मेला १९ गते समापन भएको छ । यस अवधिमा डेढ लाख जनाले मन्दिरको दर्शन, पूजापाठ तथा मेलाको अवलोकन गरेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ ।