विरासत जोगाउनै पर्ने दवावमा जनार्दन 

२०६४ सालदेखि निरन्तर निर्वाचन जित्दै आएका जनार्दन शर्मा (प्रभाकर) यसपटक आफ्नो राजनीतिक जीवनकै सबैभन्दा संवेदनशील मोडमा उभिएका छन् । जनयुद्धकालदेखि आवद्ध रहेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) बाट अलगिएर प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (प्रलोपा) गठन गरेका शर्मा ‘आँखा’ चुनाव चिह्नसहित चुनावी मैदानमा छन् । यो निर्वाचन उनको लागि केवल पाँचौँ जीतको प्रयास मात्रै होइन, व्यक्तिगत विरासत जोगाउने अन्तिम निर्णायक परीक्षा पनि हो ।

उल्टिएको चुनावी समीकरण, नयाँ राजनीतिक धरातल

२०७९ सालको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा शर्मा माओवादी केन्द्रबाट उम्मेदवार थिए र उनलाई नेपाली कांग्रेसको समर्थन थियो । त्यसबेला नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) का नन्दराम देवकोटा पूर्ण रुपमा जनार्दनका प्रतिस्पर्धी थिए । परिणाम शर्माकै पोल्टामा दबदबासहित रह्यो । त्यतिवेला शर्माले ३९ हजार ५४९ मत ल्याएर भारी मतान्तरले जितेका थिए भने देवकोटा करिव १२ हजार मत सहित उप विजेता बनेका थिए ।

तर यसपटक समीकरण ठिक उल्टो भएको छ । अहिले एमालेले उनलाई समर्थन गरेको छ भने कांग्रेस प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धी बनेको छ । अघिल्लो पटक प्रतिस्पर्धामा रहेका एमाले उम्मेदवार देवकोटा यसपटक शर्माकै पक्षमा उभिएका छन् ।

जनार्दनको नयाँ राजनीतिक फ्रेम : ‘मेरो प्रतिस्पर्धा प्रचण्डसँग हो’

पछिल्लो एक अन्तर्वार्तामा शर्माले आफ्ना प्रतिस्पर्धी गोपाल शर्मा आफ्नो पुरानो कार्यकर्ता भएकाले वास्तविक प्रतिस्पर्धी नभएको बताएका छन् । उनले आफ्नो सीधा राजनीतिक प्रतिस्पर्धा पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) सँग रहेको दाबी समेत गरेका छन् । कस्तो संयोग, यहि चुनावमा पुष्पकमल दाहाल पनि चुनाव लड्न रुकुम पूर्वमै पुगेका छन् । जनार्दनले पश्चिमबाटै टक्कर दिने दाउमा छन् ।

जनार्दनको पछिल्लो अभिव्यक्तिले चुनावलाई स्थानीय भन्दा पनि आफ्नो राष्ट्रिय राजनीतिक सन्देशको रूपमा प्रस्तुत गर्ने उनको रणनीति स्पष्ट देखिन्छ । 

तर स्थानीय विश्लेषण फरक छ । जनयुद्धकालीन सहयात्री गोपाल शर्मा नेकपाबाट उम्मेदवार छन् र संगठनात्मक रूपमा बलियो आधार पनि उनीसँगै छ । झन् नेकपा एकिकृत समाजवादीको मत पनि यसपाली गोपाल शर्मालाई नै थपिएको छ । जनार्दनले स्विकार गरुन् वा नगरुन् अथवा उनले आफ्नो प्रतिस्पर्धालाई राष्ट्रिय तहमा देखाउन प्रयास गरेपनि मैदानमा वास्तविक प्रतिस्पर्धा उनकै पूर्व सहयात्री गोपाल शर्मासंगै छ । 

अर्काे रोचक कुरा जसलाई जनार्दनले आफ्नो कार्यकर्ता भनिरहेका छन्, उनै गोपालले जनार्दनलाई झन् प्रतिस्पर्धी समेत होइन्न भनिरहेका छन् । गोपाल शर्माले आफ्ना प्रायः चुनावी अभियानमा स्पष्ट भनेको सुनिन्छ – “पार्टी फुटाएर भौतारिरहेकाहरुको यसपाली विजोक हुनेवाला छ ।” यो छड्के जनार्दनलाई नै हो । उनि भनिरहेका छन्, “हाम्रो प्रतिस्पर्धा नेपाली कांगे्रससँग हो ।” 

चुनावी सभामा जनार्दन स्पष्ट सन्देश दिइरहेका छन् – “रुकुम पश्चिमका सडक, भौतिक संरचना, विद्युत विस्तार र विकास योजनाहरू आफ्नो पहलमा सम्भव भएको हो । यहाँको विकास हेरेर भए पनि यसपटक फेरि मतदाताले मलाई भोट दिएर जिताउनुपर्छ, अझै दिगो विकास गर्न जरुरी छ ।”

केहि मतदाता बिच द्विविधा छ । कसैले भनिरहेका छन्, हामी विकासलाई आधार मानेर यसपालीको भोट दिनुपर्छ । कसैले भनिरहेका छन्, पार्टी संगठन र निष्ठालाई आधार मानेर भोट दिने हो । यहि कारण पनि यो चुनाव रुकुम पश्चिमका लागी निष्ठाको लडाइँ जस्तो देखिएको छ । 

थपिएको समर्थन, अन्तिम चार दिनको रणनीति के हुन सक्छ ?

शुक्रबार मात्रै उज्यालो नेपाल पार्टीका उम्मेदवार नरेन्द्र केसीले पनि शर्मालाई समर्थन घोषणा गरेका छन् । यसले चुनावी समीकरणमा अलिकति भएपनि जनार्दनलाई बल पुगेको हुन सक्छ । अब निर्वाचन आउन केवल चार दिन बाँकी छ । अन्तिम चरणको घरदैलो, मतदाता भेटघाट र संगठन परिचालन तीव्र पारिएको छ ।
यदि एमाले र उज्यालो नेपाल पार्टीको मत पूर्ण रूपमा ट्रान्सफर भयो भने शर्मालाई केही लाभ पुग्न पनि सक्छ । तर संगठनात्मक रूपमा नेकपाको आधार बलियो मानिन्छ । अर्काे तिर साविकको माओवादी फुटसँगै कांग्रेस पनि यसपटक सक्रिय रूपमा मैदानमा छ । तारा चुनाव चिन्हको मत जति आँखा चुनाव चिन्हमा झर्छ, रुख चुनाव चिन्ह माथि उक्लने आँकलन छ । 

विरासतको निर्णायक घडी

चारपटक विजयी भइसकेका जनार्दन शर्माका लागि यो चुनाव जिते भने नयाँ दललाई वैधता र आफ्नो राजनीतिक निर्णयको पुष्टि गर्ने आधार बन्ने छ । हारे भने यो  केवल एक पराजय होइन, पार्टी विभाजनको निर्णयमाथि गम्भीर प्रश्न उठ्नेछ ।

एउटा गम्भिर सवाल यो पनि हो कि पार्टी विभाजनको आरोप खेपेकाहरु कमै सफल भएको देखिन्छ । यहि आरोप चिर्न प्रभाकरलाई जिल्लामा हम्मे हम्मे परेको देखिन्छ । 

चुनाव आउन चार दिन बाँकी रहँदा रुकुम पश्चिमको राजनीतिक तापक्रम उच्च छ । अब हेर्न बाँकी छ, विकासको दाबी, नयाँ गठबन्धन र अन्तिम क्षणको समर्थनले जनार्दनको राजनीतिक विरासत जोगाउँछ कि संगठनात्मक शक्ति र मतदाताको निष्ठाले नयाँ सन्देश दिन्छ ? अन्तिम फैसला भने गोप्य मतदानबाटै हुनेछ ।