तीन वर्षसम्म चर्किएकै घरमा बास

वि.सं.२०८० कात्तिक १७ को जाजरकोट भूकम्पले क्षति भएका घरहरु पुनर्निर्माण नहुँदा सर्वसाधारणहरु चर्किएकै घरमा जोखिम मोलेर बस्न बाध्य भएका छन् । भूकम्प गएको करिब तीन वर्ष पुग्नै लाग्दा पनि पुनर्निर्माण कार्यले गति नलिएपछि उनीहरु चर्किएकै घरमा बसिरहेका छन् ।

सानीभेरी गाउँपालिका –१ चाईनाबगरका ७७ वर्षिय खलाने पुनले ढल्नै लागेको घर छोड्न नसकेको बताउनुभयो । उहाँको घर चारैतिरबाट चर्किएको छ । भूकम्पले जर्जर बनाएको घरमा अन्नपात, लत्ताकपडा र घरायसी वर्तनहरु राखेको बताउँनुहुँदै उहाँले आफ्नो थातथलो र पसिना बगाएर बनाएर घर छोड्न नसकेको बताउनुभयो ।

सरकारले दिएको ५० हजार रकमले अस्थायी टहरा निर्माण गरेको भएतापनि चिसो र गर्मीयामका लागि उक्त टहरा उपर्युक्त नभएको उहाँले बताउनुभयो । आफ्नै सग्लो घर नबनेसम्म चर्किएकै घरमा पनि बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको उहाँले सुनाउनुभयो । 

आठबिसकोट नगरपालिका १३ का रमेश मल्लले सरकारले भूकम्पले क्षति गरेका घरहरु पुनर्निर्माणका लागि अनुदान दिने आश्वास दिएकाले तीन वर्षसम्म प्रभावितहरु सोहि आशामा बसेको बताउनुभयो । असाध्यै चिसो र चर्को गर्मीमा जस्तापाताले बनाएका अस्थायी टहराहरु स्वास्थ्य अनुकुल नहुने भएकोले अधिकांस पीडितहरु चर्किएकै घरमा बसेको उहाँको भनाइ छ ।

परिवार संख्याको हिसाबले पनि टहरा साँघुरो हुने, कच्चि नै भएपनि पुराना घर आरामदायी हुने भएकोले जोखिम मोलेरै सर्वसाधारण चर्किएको घरमा बस्नुपरेको उहाँले बताउनुभयो । 

भूकम्पबाट श्रीमान् र एक छोरा गुमाउनु भएकी सानीभेरी गाउँपालिका –४ की माया घर्तीले अझै पनि सुरक्षित आवास पाउन नसकेको बताउनुभयो । ‘‘श्रीमान् र छोरा गुमाए, व्यापार गर्दै आएको घर ध्वस्त भयो,’’ उहाँले भन्नुभयो, ‘त्यस्तो बेला त्रिपालमूनि बस्यौ, अहिले टिनको टहरामा उकुमुकुस हुन्छ ।’

आठबिसकोट नगरपालिका –१२ की कल्पना बुढाले पुस, माघको जाडो र गर्मीयाममा जस्तापाताको टहरामूनि कष्टकर दैनिकी बिताउनु परेपछि चर्किएकै घरमा बस्नुपरेको बताउनुभयो । भूकम्पले घरबारबिहिन बनाएको सुरुको केहि महिना कठ्याङिग्रदो चिसो र त्यसपछि चर्को गर्मीको सामना गरेर दिन कटाउन बाध्य भएको बताउनहुँदै उहाँले अझैपनि सुरक्षित आवासको आशामा रहेको बताउनुभयो । 

रुकुम पश्चिमका प्रमुख जिल्ला अधिकारी निशानराज गौतमले जोखिमपूर्ण घरमा नबस्न अनुरोध गरिएको बताउनुभयो । उहाँले विगतमा विविध कारणले पुनर्निर्माणको काम रोकिएको बताउनुहुँदै पछिल्लो समय विभिन्न समस्या समाधान गरेर पुनर्निर्माणको लागि प्रथम किस्ता मागिएको बताउनुभयो । स्थानीय सरकारसँगको निकटतम समन्वयमा पुनर्निर्माणको कामलाई प्राथमिकता दिएको प्रजिअ गौतमको भनाइ छ । 

जिल्ला प्रशासन कार्यालय रुकुम पश्चिमको तथ्याङक अनुसार जिल्लाभर ३२ हजार ९९६ घरधुरीले अस्थायी टहरा वापतको रकम पाएका थिए । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको तथ्याङक अनुसार जाजरकोट र रुकुमपश्चिमका २६ हजार ५५७ घर पूर्ण र ३५ हजार ४५५ घर आशिंक क्षति भएका छन् । ती मध्य बिस्तृत क्षति आकलन भएका र प्रक्रिया पुरा भएका घरहरु पुनर्निर्माणको लागि अनुदान निकासाको काम भईरहेको छ ।